Τα τελευταία χρόνια τόσο η κριτική της λογοτεχνίας όσο και η νεοελληνική φιλολογία έχουν εντάξει στις ερευνητικές τους αναζητήσεις τους τον τρόπο με τον οποίο συνδέεται η νεότερη ελληνική πεζογραφία με τον κινηματογράφο: παράλληλες ή παραπλήσιες τεχνικές αφήγησης
, λειτουργική σχέση λόγου και εικόνας, παραπομπές και αναφορές μεταξύ αλλήλων, αμοιβαίες επιρροές και κύκλωμα αλληλεπιδράσεων. Ο Θανάσης Αγάθος, ο Ευριπίδης Γαραντούδης, η Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου, η Νάντια Φραγκούλη και η Παναγιώτα Μ. Χατζηγεωργίου έχουν ήδη πρωτοστατήσει ανάμεσα σους νεοελληνιστές σε αυτό το πεδίο με πρωτοπόρο τον Παύλο Ζάννα, ο οποίος θα ανοίξει πρώτος τον σχετικό δρόμο σε μια ανύποπτη ακόμη εποχή. Μετά το βιβλίο του για τον Άγγελο Τερζάκη και τον κινηματογράφο, ο Θανάσης Αγάθος επιστρέφει τώρα με ένα βιβλίο υπό τον τίτλο «Ο Καραγάτσης του κινηματογράφου», από τις εκδόσεις Αιγόκερως.Οι δεσμοί του Μ. Καραγάτση με τον κινηματογράφο ανιχνεύονται από νωρίς και σε πολλαπλά επίπεδα, όπως αποδεικνύει η εξαντλητική και μεθοδικά οργανωμένη έρευνα του Αγάθου, που βασίζεται τόσο σε μυθιστορήματα και σε ποικίλες δημοσιεύσεις του ίδιου για τον κινηματογράφο όσο και σε κείμενα όσων τον παρακολούθησαν, στον καιρό του ή αργότερα, προς την ανάλογη κατεύθυνση. Ο Καραγάτσης αρθρογράφησε για τον κινηματογράφο, καταπιάστηκε με την αφηγηματική και με την εικονογραφική του γλώσσα, τον συνέκρινε με το θέατρο, κατανοώντας ευθύς εξαρχής τις δυνατότητές του ως καινούργιου εκφραστικού μέσου ενώ πριν και πάνω απ’ όλα έγινε ο πρώτος συγγραφέας που καταπιάστηκε μαζί του ως σκηνοθέτης και σεναριογράφος.
Η ταινία «Καταδρομή» (1946) με τον Λάμπρο Κωνσταντάρα, την Ελένη Χατζηαργύρη, τον Μάνο Κατράκη και τον Χριστόφορο Νέζερ στους πρωταγωνιστικούς ρόλους, αποτελεί μια πολεμική και ερωτική περιπέτεια, την πρώτη ελληνική ταινία για τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, με τη (διαφημισμένη) υποστήριξη του Γενικού Επιτελείου Στρατού και γυρισμένη στις αρχές του Εμφυλίου. Ως σεναριογράφος και σκηνοθέτης ο Καραγάτσης θα προβάλει την αρρενωπότητα, το αγωνιστικό και το πολεμικό πνεύμα των Ελλήνων συν την πίστη στις αξίες του έθνους και της θρησκείας, προαναγγέλλοντας κατά μια έννοια τη μυθιστορηματική του βιογραφία «Βασίλης Λάσκος» (1948) ή ανατρέχοντας στο προγενέστερο μυθιστόρημά του «Ο κοτζάμπασης του Καστρόπυργου» (1944). Όπως κι αν έχει, κανείς δεν μπορεί να θεωρήσει σε αυτή τη φάση της ηλικίας και του έργου του αριστερό τον Καραγάτση ενώ και η ανταπόκριση της κριτικής θα είναι μάλλον χλιαρή και οπωσδήποτε χαμηλόβαθμη.
Ο Αγάθος έχει ξεσκονίσει αρχεία, δημοσιεύματα, εφημερίδες, όλο το υπάρχον υλικό, δίνοντας την ιστορική εικόνα της ταινίας μακριά από ιδεολογικά και πολιτικά σχήματα. Θα εξετάσει εκ παραλλήλου ο ερευνητής και όσα σενάρια του Καραγάτση έμειναν αχρησιμοποίητα στα συρτάρια του, συνιστώντας διασκευές πεζών του, όπως «Το μπουρίνι» και «Η Μεγάλη Βδομάδα του Πρεζάκη» από τα μέσα της δεκαετίας του 1930. Ο Αγάθος θα δείξει επιπλέον, προσφεύγοντας τόσο στις θεατρικές κριτικές όσο και στην αρθρογραφία του Καραγάτση, πως ακόμα κι αν ο τελευταίος δεν είχε καταφέρει να σχηματίσει μια θεωρία για τον κινηματογράφο, κατέγραφε εκ του σύνεγγυς τις διεθνείς του εξελίξεις, ήταν εξοικειωμένος με την ορολογία του και μετέφερε το βλέμμα, τη ματιά του και τα πλάνα του στα μυθιστορήματά του, πολύ περισσότερο τουλάχιστον από την πλειονότητα των συγγραφέων της γενιά του 1930, που παρέμεινε προσκολλημένη στο παραδοσιακό βάρος του θεάτρου.
