Με το βλέμμα στραμμένο στις καταιγιστικές τεχνολογικές εξελίξεις που αναδιαμορφώνουν την καθημερινότητα, την εργασία και την ίδια την επιστημονική έρευνα, πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 19 Μαΐου 2026,
η ειδική εκδήλωση του Τμήματος Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών του ΕΚΠΑ. Η ημερίδα με τίτλο «Η Επιστήμη των Η/Υ στην Εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης» ανέδειξε την ανάγκη για άμεσα αντανακλαστικά από την ακαδημαϊκή και επιστημονική κοινότητα.Κεντρικό πρόσωπο της εκδήλωσης ήταν ο καθηγητής του ΕΚΠΑ και Πρόεδρος της Association for Computing Machinery (ACM), κ. Γιάννης Ιωαννίδης, ο οποίος μαζί με διακεκριμένους ερευνητές και εκπροσώπους της φοιτητικής κοινότητας, χαρτογράφησαν το παρόν και το μέλλον της υπολογιστικής.
Την εκδήλωση άνοιξε με χαιρετισμό της η καθηγήτρια Σοφία Παπαϊωάννου και Αντιπρύτανης Ακαδημαϊκών Υποθέσεων του ΕΚΠΑ. Προσεγγίζοντας το θέμα από την πλευρά των ανθρωπιστικών επιστημών, έθεσε το θεμελιώδες ερώτημα: «το μέλλον της υπολογιστικής δεν αφορά μόνο ισχυρότερους υπολογιστές και ταχύτερα λογισμικά αλλά αφορά πρωτίστως το ερώτημα ποια κοινωνία θέλουμε να οικοδομήσουμε με αυτές τις τεχνολογίες». Η κα Παπαϊωάννου έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για τη ραγδαία ταχύτητα των εξελίξεων, τονίζοντας ότι «η κοινωνία δεν προλαβαίνει να προσαρμοστεί στη μία αλλαγή πριν έρθει η επόμενη».
Τη σκυτάλη πήρε ο καθηγητής Δημήτρης Γουνόπουλος, Πρόεδρος του Τμήματος Πληροφορικής ο οποίος εξήρε το έργο του κ. Ιωαννίδη. Υπενθύμισε τη βαρύτητα της ACM, ενός οργανισμού 100.000 μελών που απονέμει το βραβείο «Turing» -το αντίστοιχο Νόμπελ της Πληροφορικής- αλλά και τη θεμελιώδη ακαδημαϊκή συνεισφορά του κ. Ιωαννίδη στην έρευνα των βάσεων δεδομένων.
Κατά την κεντρική του ομιλία, ο καθηγητής Γιάννης Ιωαννίδης απομυθοποίησε αρκετές από τις υπερβολές που συνοδεύουν την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI). Ξεκαθάρισε ότι παρά τον ενθουσιασμό ως θεμέλιο παραμένουν τα δεδομένα: «Χωρίς δεδομένα πουθενά δεν πάει αυτό το πράγμα». Παράλληλα ανέδειξε τις περιβαλλοντικές προκλήσεις σημειώνοντας ενδεικτικά ότι μέχρι το 2030 τα κέντρα δεδομένων στις ΗΠΑ αναμένεται να καταναλώνουν το 8% της συνολικής ενέργειας της χώρας.
Απαντώντας στους φόβους περί απώλειας θέσεων εργασίας, ο κ. Ιωαννίδης έφερε το παράδειγμα της ακτινολογίας όπου η εισαγωγή της ΤΝ όχι μόνο δεν εξαφάνισε το επάγγελμα αλλά πολλαπλασίασε το παραγόμενο έργο, δημιουργώντας εν τέλει μεγαλύτερη ζήτηση για εξειδικευμένους επαγγελματίες. Αναφορικά με την ηθική υπογράμμισε ότι «Δεν υπάρχουν κακές τεχνολογίες... Μόνο κακές χρήσεις τεχνολογιών» προειδοποιώντας ωστόσο για τον κίνδυνο συγκέντρωσης δύναμης σε «τεχνολογικούς ολιγάρχες» που κινούν τα νήματα.
Προκλήσεις, προκαταλήψεις και παραγωγικότητα
Στο δεύτερο μέρος της ημερίδας το ενδιαφέρον μεταφέρθηκε στο πάνελ συζήτησης που συντόνισε η Αναπληρώτρια καθηγήτρια, Δρ. Μαρία Ρούσσου.
Στη συζήτηση, αναδείχθηκαν καίρια ζητήματα εφαρμογής.
Ο κίνδυνος της αδράνειας: Ο Δρ. Τίμος Σελλής, Διευθυντής της Μονάδας «Αρχιμήδης» του ΕΚ «Αθηνά» εξέφρασε την ανησυχία του για την «αδράνεια της κοινωνικής σκέψης» και τόνισε ότι πρέπει να αναρωτηθούμε αν τα νέα εργαλεία ΤΝ ανταποκρίνονται σε πραγματικές «ανάγκες της κοινωνίας» και όχι απλώς σε καταναλωτικές τάσεις.
Προκαταλήψεις (Bias) και βιομηχανία: Η Δρ. Κωνσταντίνα Μπερέτα, Director of Research Labs της Kpler (Marine Traffic), έθιξε το πρόβλημα των στατιστικών προκαταλήψεων των μοντέλων. Αφηγήθηκε χαρακτηριστικά πώς ζητώντας από την ΤΝ να δημιουργήσει μια καρικατούρα της με βάση τον επαγγελματικό της τίτλο (Director), το σύστημα την απεικόνισε ως άνδρα. Παράλληλα τόνισε ότι στη βιομηχανία δεν μπορούν να περάσουν μοντέλα στην παραγωγή (π.χ. αξιολόγηση ρίσκου πλοίων) αν δεν υπάρχει ισχυρή δυνατότητα επεξηγησιμότητας (explainability).
Η οπτική των φοιτητών: Οι φοιτητές Πάνος Βαρδαλάς και Γιάννης Ξηρός συμφώνησαν ότι η ΤΝ αυξάνει κατακόρυφα την παραγωγικότητα ωστόσο υπογράμμισαν τον κίνδυνο τυφλής εμπιστοσύνης. «Υπάρχει σοβαρό ζήτημα στο τι εμπιστεύομαι και πόση εμπιστοσύνη να του δείξω» σημείωσε εκπρόσωπος των φοιτητών, καταλήγοντας ότι η εξαγωγή σωστών αποτελεσμάτων προϋποθέτει ήδη υπάρχουσα γνώση και έρευνα.
Το μεγάλο στοίχημα της ιδιωτικότητας
Κλείνοντας το πάνελ, ο κ. Ιωαννίδης στάθηκε στον ίσως μεγαλύτερο κίνδυνο της εποχής, την απώλεια της ιδιωτικότητας και του «δικαιώματος στη λήθη». Επεσήμανε τον κίνδυνο δημιουργίας μιας κοινωνίας όπου η ΤΝ γνωρίζοντας τις «μύχιες σκέψεις» των χρηστών, θα μπορεί να προσφέρει υπερ-εξατομικευμένες απαντήσεις με σκοπό τη χειραγώγηση.
Παρά τις προκλήσεις, απαντώντας σε ερώτηση από το κοινό για το πώς βλέπει τον κόσμο το 2036, εμφανίστηκε απόλυτα θετικός: «Είμαι πάρα πολύ αισιόδοξος... δεν θα είναι δυστοπικό το μέλλον. Θα είναι ευτοπικό» αρκεί όπως επεσήμανε, εμείς οι ίδιοι να ορίσουμε τους κανόνες και να μην αφήσουμε την τεχνολογία ανεξέλεγκτη.
Η εκδήλωση επισφραγίστηκε με συζήτηση και ξενάγηση στο «Μουσείο Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών του ΕΚΠΑ» υπενθυμίζοντας ότι η γνώση του παρελθόντος είναι η ισχυρότερη πυξίδα για το τεχνολογικό μέλλον.
