Ολοκληρώθηκε με επιτυχία στους χώρους του 2ου Γυμνασίου Μυτιλήνης, στο εμβληματικό κτήριο στο ιστορικό κέντρο της πόλης που στέγασε το «Παρθεναγωγείο» Μυτιλήνης, το 1ο Λεσβιακό Μαθητικό φεστιβάλ. Μια γιορτή που συνέδεσε το παρελθόν με το παρόν και γνώρισε στα παιδιά, πρακτικές αλλά και και τη σχολική καθημερινότητα παλιότερων χρόνων.
Στο 1ο Λεσβιακό Μαθητικό Φεστιβάλ με τίτλο «Η ιστορία του σχολείου μου είναι η ιστορία του τόπου μου» υπό την αιγίδα της Περιφερειακής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης Βορείου Αιγαίου, συμμετείχαν 14 σχολεία της Περιφέρειας, πράγμα που έδειξε την ενότητα αλλά και τον πλούτο της εκπαιδευτικής κοινότητας.
«Οι συμμετέχοντες σε αυτή τη διαχρονική γιορτή της εκπαίδευσης, λέει μιλώντας στο ΑΠΕ ΜΠΕ η διευθύντρια του 2ου Γυμνασίου Μυτιλήνης Μαρία Ζαφειρίου, απόλαυσαν ένα πλούσιο πρόγραμμα δράσεων που συνδύασε εκπαίδευση, δημιουργικότητα και άθληση. Δράσεις οικοκυρικής και καλλιγραφίας, που ξύπνησαν παραδοσιακές δεξιότητες. Πειράματα φυσικής και χημείας στο Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, εμπνέοντας επιστημονική εξερεύνηση. Αγώνες σκυταλοδρομίας και το συναρπαστικό παιχνίδι των γρίφων, προάγοντας ομαδικότητα και κριτική σκέψη. Αλλά και έκθεση φωτογραφίας και εικαστικών δημιουργιών, που παρουσίασε τα ταλέντα των μαθητών».
Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων, πραγματοποιήθηκαν και τα εγκαίνια της Σχολικής Συλλογής Υλικού και Άυλου Πολιτισμού στις υβριδικές αίθουσες του σχολείου. Χωρίς αυτές να αποχαρακτηρίζονται από αίθουσες διδασκαλίας, φιλοξενούν πλέον εκθέματα και διαδραστικές εφαρμογές, μετατρέποντας το σχολείο σε ζωντανό χώρο πολιτιστικής μνήμης και μάθησης.
Από το Φεστιβάλ δεν θα μπορούσαν να λείψουν πρώην μαθήτριες του Παρθεναγωγείου, οι οποίες δώρισαν απλόχερα στη συλλογή ενθύμια από την προσωπική τους συλλογή. Ενώ, πήραν μέρος και σε μικροδικασκαλία με τη φιλόλογο Μαρία Κουκέλλη στο μάθημα της Λογοτεχνίας, γυρίζοντας πίσω τον χρόνο στα μαθητικά θρανία και ξυπνώντας θύμησες.
Οι μαθητές με τη σειρά τους, τόσο στα Τμήματα Υποδοχής και Ένταξης όσο και στις τάξεις συμπερίληψης, καταπιάστηκαν με τις χειροτεχνίες, αποδεικνύοντας την ισότιμη συμμετοχή όλων.
Το φεστιβάλ ολοκληρώθηκε με ένα «συμβολικό διάλειμμα» - αναβίωση των παλιών σχολικών συσσιτίων, ενώνοντας το χθες με το σήμερα.
«Το να υλοποιήσουμε ένα μαθητικό φεστιβάλ ήταν ένα όραμα τριών χρόνων παρέα με τον υποδιευθυντή του σχολείου, τον κ. Στρατή Δουμούζη» λέει η κ. Ζαφειρίου. Και συνεχίζει: «Θέλαμε όμως να έχει γεύση παρελθόντος όχι μόνο του δικού μας σχολείου, αλλά και όλων των άλλων σχολείων που συμμετείχαν. Δεν περίμενα τόση μεγάλη ευρεία συμμετοχή. Ήρθαν παιδιά και παρουσίασαν την ιστορία του σχολείου τους αλλά και έπαιξαν αγώνες σκυταλοδρομίας. Συμμετείχαν σε δράσεις καλλιγραφίας με κονδυλοφόρο της εποχής και μελάνη σε μελανοδοχείο. Συμμετείχαν σε δράσεις πλεξίματος και κεντήματος. Ξαναέζησε το σχολείο τού τότε που όμως τελικά μπορεί να ζει μέσα από τις μνήμες και στο τώρα» κατέληξε η κ. Ζαφειρίου.
Και ο υποδιευθυντής του σχολείου Στρατής Δουμούζης συμπληρώνει: «Τρία χρόνια δουλέψαμε. Παίρναμε συνεντεύξεις από παλιές μαθήτριες, ακόμα και ένα ντοκυμαντέρ έχουμε δημιουργήσει με μαρτυρίες και άλλα υλικά. Σε μια εποχή με τόσες άσχημες ειδήσεις, 14 σχολεία ενώσαμε τις δυνάμεις μας και στήσαμε αυτό το φεστιβάλ, μια μεγάλη γιορτή για την εκπαίδευση. Θέλουμε να πιστεύουμε πως θέσαμε τις βάσεις για μελλοντικές συνεργασίες, τιμώντας την κληρονομιά του τόπου μας μέσα από την καθιέρωσή του σε σχολικό θεσμό» κατέληξε ο κ. Δουμούζης.
Το χρονολόγιο του Παρθεναγωγείου της Μυτιλήνης
Το χρονολόγιο του Παρθεναγωγείου της Μυτιλήνης απεικονίζει την εξέλιξη ενός εμβληματικού σχολείου θηλέων, ξεκινώντας από την πρώιμη λειτουργία του ως θεσμού μέσης εκπαίδευσης για κορίτσια μέχρι τη μετατροπή του σε σύγχρονο Γυμνάσιο. Βασίζεται σε ιστορικά ορόσημα που συνδέονται με την εκπαίδευση των γυναικών στη Λέσβο και την κοινωνική πρόοδο της εποχής.
Η μοναδική μορφή εκπαίδευσης στη Λέσβο μετά την άλωσή της από τους Οθωμανούς το 1462 ήταν τα λίγα γράμματα (κολλυβογράμματα) που δίδασκαν οι ιερείς, σε όσους προορίζονταν για κληρικοί, μέσα στις εκκλησίες. Η μόνη οργανωμένη μορφή εκπαίδευσης που λειτούργησε τα δύσκολα εκείνα χρόνια ήταν η σχολή για μοναχούς και μοναχές που ίδρυσε ο Άγιος Ιγνάτιος στις Μονές Λειμώνος και Μυρσινιώτισσας, στην Καλλονή, το 1527.
1740: Το πρώτο ουσιαστικό βήμα της λεσβιακής εκπαίδευσης
Ο Κωνσταντινοπολίτης Καπού-κεχαγιάς, άρχοντας Σταυράκης με τους δύο γιους του καταφθάνει στη Λέσβο μετά την εξορία του από τον Σουλτάνο. Καθώς ήταν πλούσιος και μορφωμένος, αντέδρασε άμεσα μόλις διαπίστωσε την έλλειψη σχολείων σε ολόκληρο το νησί. Με δική του χρηματοδότηση αγοράστηκε οικόπεδο έκτασης 1.670 τ.μ. στην περιοχή Σαρή-μπαμπά (Τρία Κυπαρίσσια) της Μυτιλήνης, όπου στεγάστηκε το πρώτο ελληνικό σχολείο της Λέσβου, το οποίο λειτούργησε ως Σχολείο Σταυράκη σε χαμηλή ιδιωτική κατοικία (1742) για μισό περίπου αιώνα. Αποτελεί την απαρχή της ανέγερσης των πρώτων διδακτηρίων, τα οποία ήταν στην αρχή μικρά ορθογώνια παραλληλόγραμμα οικοδομήματα με ένα δωμάτιο, χωρίς πάτωμα και αντί στέγης με δίβα (Δίβα ή δίβας, από το τουρκ. dibek ή ιταλ. dibba: Αναφέρεται σε επίπεδη στέγη από πλάκες σχιστόλιθου (π.χ. σχίστη), πέτρας ή πηλού, που στηρίζεται σε ξύλινα δοκάρια. Χαρακτηριστικό των παραδοσιακών κτισμάτων στα νησιά (π.χ. Λέσβος) και την Ήπειρο, ειδικά σε φτωχά διδακτήρια ή αγροτικές κατοικίες του 18ου αι. Δεν είχε κλίση και στεγανοποιούνταν με κουρασάνι δηλαδή από ασβέστη και άμμο.
1840-1851: Το Ελληνοδιδακτήριον απαρχές του 19ου αι. συνέχισε τη λειτουργία του στην παλιά συνοικία του Αγίου Συμεών, όπου και καταστράφηκε το 1851 από πυρκαγιά.
1851-1856:Λίγα χρόνια αργότερα μετατρέπεται από Σχολείο Σταυράκη σε Παρθεναγωγείο από όπου προέκυψε και ο διαχωρισμός του σε δύο Αλληλοδιδακτικά Σχολεία με δασκάλες την Σαπφώ Αθανασίου και τον Παλαιολογώ Παρασκευά. Λειτουργεί ως ενιαίο Δημοτικό και Γυμνάσιο θηλέων στην παλιά συνοικία του Αγ. Συμεών με μαθήτριες από 6 έως 15 ετών από τη Λέσβο και τη Μικρά Ασία, με δίδακτρα εκτός εξαιρέσεων.
Το 1857 τα δύο σχολεία παρουσίασαν για πρώτη φορά διαφοροποίηση ως προς την ποιότητα των διδασκομένων μαθημάτων: Οι μαθήτριες του ενός διδάσκονταν Ελληνικά από Ελληνίδα και του άλλου από μη Ελληνίδα.
Το έτος 1871 τα σχολεία είχαν μετατραπεί επίσημα πλέον σε «Αλληλοδιδακτικόν» και σε «Ελληνικόν» θηλέων. Το ίδιο έτος ο αριθμός των μαθητριών του Ελληνικού Σχολείου σύμφωνα με τα «Εισιτήριά» του, ήταν 32. Η Αλληλοδιδακτική μέθοδος διδασκαλίας αντικαταστάθηκε επίσημα το έτος 1870, με διάταγμα του ελευθέρου Ελληνικού κράτους από τη Συνδιδακτική, η οποία αναγόρευε το δάσκαλο σε «άρχοντα» της τάξης.
Το έτος 1880 το σχολείο λειτουργούσε ως τετρατάξιο με 54 μαθήτριες με Διευθύντρια την Αθηνά Σταυράκη και το έτος 1888 πάλι ως τετρατάξιο με 69 μαθήτριες και την ίδια Διευθύντρια. Αν και η προσφερόμενη στα κορίτσια της περιόδου παιδεία παρέμεινε στο «κατώτερο» επίπεδο, στην πόλη της Μυτιλήνης ιδρύθηκε και η «Ελληνική Σχολή Κοριτσιών», μετέπειτα Ανώτερο Παρθεναγωγείο.
1896-1899: Ανέγερση νέου κτιρίου.
Το νέο κτίριο ανεγείρεται το 1898-99 με χορηγία του Μαικήνα των Γραμμάτων και των Τεχνών, Ζαφείριου Βουρνάζου. Φέρει νεοκλασικά στοιχεία (αετώματα, κίονες) και αποτελεί σταθμό για τη γυναικεία εκπαίδευση. Το διδακτήριο στη σημερινή του μορφή άρχισε να κατασκευάζεται το έτος 1896 και κόστισε γύρω στα 25.000 αργυρά τουρκικά μετζίτια. Ο αρχιτέκτονας Δημήτριος Μεϊμάρης επέβλεψε τις εργασίες κατασκευής του. Το διδακτήριο ρίζωσε τον 19ο αιώνα και εγκαινιάστηκε στις 7 Σεπτεμβρίου του 1899, όπως αναγράφεται στη μαρμάρινη προτομή του Ζ. Βουρνάζου, στο υπέρθυρο της κεντρικής εισόδου, αφιερωμένη στο μεγάλο ευεργέτη του τόπου. Οι πέτρες και οι γωνίες του έχουν μεταφερθεί από το λατομείο «Σαρμουσάκ» της Μικράς Ασίας.
1912-1922: Πολεμικά Γεγονότα: Απελευθέρωση Λέσβου (8/11/1912), Βαλκανικοί Πόλεμοι, διωγμοί 1914, Διχασμός, Μικρασιατική Καταστροφή.
Το σχολείο μετατρέπεται σε στρατώνα και φιλοξενεί πρόσφυγες
Διευθύντρια ήταν η Θεοδώρα Βουγάτσου, που την ημέρα της κατάληψης της Μυτιλήνης από τις δυνάμεις του Π. Κουντουριώτη, υψώνει την ελληνική σημαία στην πρόσοψη του σχολείου, ραμμένη από τις μαθήτριες.
1890-1915: Τα διδακτήρια της περιόδου αυτής ονομάστηκαν «Κάστρα» ή «Μικρά Πανεπιστήμια» και «Τείχη της γνώσης» για την παραδοσιακή πνευματική αξία, που στέγαζαν στο πέρασμα των αιώνων μέχρι την απελευθέρωση της νήσου. Το σχήμα τετρατάξιο Δημοτικό-Τριτάξιο Ελληνικό Σχολείο-Τετρατάξιο Γυμνάσιο καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από το εξατάξιο Δημοτικό και εξατάξιο Γυμνάσιο ή διτάξιο Ημιγυμνάσιο.
1915: Χωρισμός Τάξεων: Μετατρέπεται σε Δημοτικό Θηλέων (6 τάξεις) και Ανώτερο Παρθεναγωγείο (3 τάξεις) με μαθήματα: Ελληνικά, Μαθηματικά, Θρησκευτικά, Ιστορία, Γαλλικά/Τούρκικα, Καλλιτεχνικά, Οικιακά (ράψιμο, νοικοκυριό). Στόχος της εκπαίδευσης είναι οι μαθήτριες να γίνουν καλές νοικοκυρές, σύζυγοι και μητέρες.
1932-1935: Μεταρρυθμίσεις: Γίνεται τετρατάξιο με τη συμβολή του Γ. Παπανδρέου (πρώην νομάρχη Λέσβου). Το 1935 μετατρέπεται σε 6τάξιο Γυμνάσιο Θηλέων. Με γυναίκες διευθύντριες από το 1848 έως το 1929 και τελευταία τη Θ.Βουγάτσου(1904-1929).
1936-1970: Δικτατορία και μεταφορά του σχολείου στο σημερινό 3ο Γυμνάσιο: Δικτατορία Μεταξά (ΕΟΝ, πατριδοκαπηλία), 2ος Π.Π. /Κατοχή (λειτουργία με βάρδιες), Εμφύλιος (αντεγκλήσεις, συλλήψεις), δεκαετία '50 (υπερπληθυσμός 1000+ μαθητριών, ποδιές). Μεταφορά του σχολείου στο νέο κτίριο Υφαντηρίου (1970, χάρη των ομογενών), στο παλαιό κτίριο στεγάζεται το 2ο Γυμνάσιο Αρρένων από το 1970-76 και λειτουργεί ως μεικτό από το 1976 και μετά.
1997-1998: Ανακαίνιση του διδακτηρίου με αρχιτέκτονα την Β. Κουτσκουδή στο πλαίσιο της ανάπλασης του ιστορικού κέντρου της Μυτιλήνης μέσω του ευρωπαϊκού προγράμματος.
